مقدمه جلد دوم دومين دفتر ، پنج سفرنامه و يك نسخه خطى را دربر مىگيرد : 7 . سفرنامه مكه ، اثر محمد معصوم على شاه مشهور به نايب الصدر شيرازى ، صوفى و درويش نامدار عصر قاجار و نويسنده كتاب معروف طرائق الحقايق ؛ با مقدمه‌اى طولانى و خسته‌كننده ، اما سفرنامه‌اى محققانه و درخور توجه به شمار مىرود . تصحيح كتاب از روى نسخه چاپ سنگى مامباى ( بمبئى ) صورت گرفته است . 8 . سفرنامه مازندران ، كه در اصل دو رساله است : 8 - 1 كتابچه سفر مازندران ، اثر كلنل برونيار ، افسر عالىرتبه فرانسوى ، كه به شكل تحليلى و نه وقايع يوميه نگارش شده است . 8 - 2 رساله در تفصيل حكايات عجيبه و روايات غريبه ، اثر حكيم الملك گيلانى ( حدود 1050 ه . ق . ) نسخه منحصر به فرد اين سفرنامه كم‌حجم در كتابخانه مدرسه عالى سپهسالار تهران نگهدارى مىگردد . 9 . سفرنامه عتبات ، نوشته على رضا تبيان الملك تبريزى ، كه از روى نسخه منحصر به فرد كتاب ( متعلق به كتابخانه مجلس ) تصحيح گرديده است . گرچه ممكن است وقايع روزانه اقامت در عراق نويسنده - كه پيرو آيين شيخيه بوده است - ملال‌آور و خسته‌كننده باشد ، اما بخش سفر وى در خوزستان و بختيارى حاوى اطلاعات فوق العاده ارزشمند تاريخى و جامعه‌شناسى است .